سبک‌ترین تیرآهن بازار کدام است؟ بررسی وزن واقعی کارخانه‌ها

سبک‌ترین تیرآهن‌ها در بازار فولاد به مقاطعی گفته می‌شود که ضخامت جان یا بال آن‌ها نسبت به استاندارد کمی کاهش یافته است و همین موضوع باعث پایین‌تر آمدن وزن نهایی مقطع، کاهش هزینه حمل‌ونقل و در نهایت کمتر شدن قیمت تمام‌شده سازه می‌شود. این نوع تیرآهن‌ها معمولا در پروژه‌هایی مورد استفاده قرار می‌گیرند که کنترل هزینه‌ها و کاهش وزن کلی سازه اهمیت بالایی دارد و در صورت استفاده در محل مناسب و با رعایت الزامات طراحی سازه، می‌توانند پاسخگوی نیاز پروژه باشند. علاوه بر این، تیرآهن‌های سبک به دلیل مصرف فولاد کمتر، نقش مهمی در کاهش هزینه نهایی اسکلت فلزی دارند و به همین دلیل برای صنایع ساخت‌وساز گزینه مناسبی محسوب می‌شوند. در بازار ایران، کارخانه‌هایی مانند جهان فولاد غرب، فولاد یزد (احرامیان)، پروفیل صنعت ماهان و صبح پارسیان از جمله تولیدکنندگان سبک‌ترین تیرآهن‌ها به‌شمار می‌روند. در ادامه این مقاله از آهن صد، کاربردها، مزایا و نکات مهم انتخاب سبک‌ترین تیرآهن‌های موجود در بازار فولاد بررسی می‌شوند. 

منظور از تیر آهن سبک چیست؟

به‌طور کلی، تیرآهن سبک به تیرآهنی اطلاق می‌شود که وزن هر شاخه آن کمتر از مقدار استاندارد درج‌شده در جدول اشتال است. معیار اصلی برای تشخیص سبک بودن، مقایسه وزن واقعی تیرآهن روی باسکول با وزن استاندارد جدول استاندارد است. این اختلاف وزن معمولا به دلیل کاهش جزئی ضخامت بال یا جان در مرحله نورد هر کارخانه ایجاد می‌شود. در واقع، بسیاری از کارخانه‌ها برای کاهش مصرف فولاد یا صرفه‌جویی در هزینه تولید، تیرآهن‌های سبک با استانداردهای کیفی مناسب عرضه می‌کنند که از قیمت مناسب‌تری برخوردار هستند. این تیرآهن‌ها معمولا برای ساخت سوله‌های سبک، سازه‌های کم‌بار یا سالن‌های کوچک گزینه مناسبی محسوب می‌شوند.

سبک‌ترین تیرآهن بازار ایران کدام است؟

سبک‌ترین تیرآهن‌های بازار فولاد معمولا در پروژه‌های ساختمانی و عمرانی مورد استفاده قرار می‌گیرند و تنها تعداد محدودی از کارخانه‌ها قادر به تولید آن‌ها هستند. کیفیت تیرآهن‌های این کارخانه‌ها مناسب است و می‌توانند در بسیاری از پروژه‌های سبک استفاده شوند. البته باید توجه داشت که برخی از این کارخانه‌ها، علاوه بر تولید تیرآهن سبک، تیرآهن‌های استاندارد و سنگین را نیز در سبد محصولات خود دارند. در ادامه، کارخانه‌های تولیدکننده تیرآهن سبک در ایران معرفی می‌شوند.

1. تیرآهن جهان فولاد غرب (کرمانشاه)

تیرآهن جهان فولاد غرب یکی از سبک‌ترین تیرآهن‌های بازار است که توسط کارخانه جهان فولاد غرب در کرمانشاه تولید می‌شود. به‌طور معمول، تیرآهن IPE سایز 14 و 16 این کارخانه عنوان سبک‌ترین تیرآهن‌ها در بازار شناخته می‌شود که این سبک بودن ناشی از طراحی اقتصادی مقطع و تنظیمات خط نورد در محدوده تلرانس‌های مجاز استاندارد می‌باشد. به همین علت، تیرآهن جهان فولاد غرب (کرمانشاه) در بسیاری از پروژه‌های سبک و متوسط ساختمانی با باربری کنترلش شده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

2. تیرآهن فولاد یزد (احرامیان)

از دیگر تیرآهن‌های سبک در بازار، تیرآهن فولاد یزد (احرامیان) سایز ۱۴، ۱۶ و ۱۸ است که به دلیل کاهش وزن نسبت به استاندارد و طراحی اقتصادی، جزو سبک‌ترین تیرآهن‌های موجود در بازار به بشمار می‌روند. این تیرآهن‌ها علاوه بر سبکی، با کیفیت نورد بالا، استحکام مناسب و وزن یکنواخت تولید می‌شوند. وزن سبک و قیمت اقتصادی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این تیرآهن است که باعث شده در پروژه‌هایی که کاهش وزن سازه و کنترل باربری اهمیت دارد، به‌طور گسترده مورد استفاده قرار گیرد.

3. تیرآهن پروفیل صنعت ماهان

تیرآهن‌های صنعت ماهان از سبک‌ترین تیرآهن‌های موجود در بازار بشمار می‌روند. این تیرآهن‌ها شامل IPE سایز ۱۴، ۱۶ و ۱۸ هستند و در طول‌های ۶ و ۱۲ متر تولید می‌شوند. وزن این مقاطع معمولا کمتر از جدول استاندارد است، که این سبکی ناشی از طراحی اقتصادی مقطع و تنظیم دقیق ضخامت جان و بال در فرآیند نورد می‌باشد. سبکی تیرآهن‌های ماهان باعث کاهش هزینه حمل‌ونقل و سهولت در نصب می‌شود که برای بسیاری از پروژه‌های ساخت‌وساز گزینه مناسبی محسوب می‌شود.

4. تیرآهن صبح پارسیان

از دیگر تیرآهن‌های سبک در بازار فولاد، تیرآهن صبح پارسیان است. به‌طور معمول، تیرآهن‌های فولاد پارسیان در انواع سایزها تولید می‌شوند، اما تیرآهن سایز ۱۴ این کارخانه به دلیل وزن کمتر از جدول اشتال به‌عنوان یکی از سبک‌ترین تیرآهن‌های بازار شناخته می‌شود. سبک بودن این تیرآهن ناشی از بهینه‌سازی طراحی مقطع و کنترل دقیق ضخامت بال و جان در فرآیند نورد است. تیرآهن‌های صبح پارسیان علاوه بر سبکی، از کیفیت نورد بالا و پایداری مناسب برخوردار هستند.

5. تیرآهن گروه ملی اهواز

تیرآهن‌های IPE گروه ملی صنعتی فولاد ایران از دیگر تیرآهن‌های سبک در بازار فولاد هستند. برخی سایزهای تیرآهن این کارخانه به دلیل وزن کمتر نسبت به استاندارد و طراحی اقتصادی مقطع، جزو تیرآهن‌های سبک یا نیمه‌سبک شناخته می‌شوند. سبک بودن این تیرآهن‌ها ناشی از کنترل دقیق فرآیند نورد و طراحی بهینه بال و جان است. با این حال، تیرآهن‌های گروه ملی از نظر کیفیت، دوام و استحکام در سطح خوبی قرار دارند.

چرا یک کارخانه تیرآهن سبک‌تر از استاندارد تولید می‌کند؟

همان‌طور که گفته شد، برخی کارخانه‌ها تیرآهن‌هایی با وزن کم نسبت به استانداردها تولید می‌کنند. دلایل مختلفی برای این موضوع وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• ضخامت بال و جان کمتر: از دیگر دلایلی که منجر به کمتر شدن وزن تیرآهن می‌شود، کاهش ضخامت بال و جان است. برخی تولیدکنندگان برای کاهش مصرف مواد اولیه، ضخامت بال یا جان را کمتر از مقدار استاندارد در نظر می‌گیرند که این مسئله می‌تواند منجر به کاهش وزن تیرآهن شود.
• تفاوت خط نورد و تلرانس‌های تولید: در فرآیند نورد، کارخانه می‌تواند ابعاد مقطع تیرآهن را در بازه تلرانس‌های مجاز استاندارد تنظیم کند. در برخی موارد، وزن تیرآهن در حد پایین این بازه نگه داشته می‌شود تا محصولی اقتصادی‌تر با مصرف فولاد کمتر تولید شود. این موضوع، در صورت رعایت استانداردهای تولید، منجر به سبک‌تر شدن تیرآهن بدون افت غیرمجاز کیفیت خواهد شد.
• افزایش بهره‌وری تولید و کاهش قیمت نهایی: برخی از تولیدکنندگان به دلیل افزایش سرعت تولید، اتلاف مواد کمتر و قیمت نهایی رقابتی‌تری، تیرآهن را با وزن کمتر تولید می‌کنند. طراحی اقتصادی مقطع باعث کاهش مصرف مواد اولیه، انرژی و هزینه‌های تولید می‌شود و در نهایت، تیرآهن با قیمت رقابتی‌تری وارد بازار می‌شود. همچنین، تیرآهن با قیمت پایین‌تری وارد بازار شود و رقابت‌پذیرتر است.

تیرآهن سبک مناسب چه کاربردهایی است؟

همان‌طور که گفته شد، تیرآهن‌های سبک به دلیل وزن کمتر، قیمت اقتصادی‌تر و سهولت در اجرا، در پروژه‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. مهم‌ترین کاربردهای این محصولات عبارتند از:

• ساخت سازه‌های سبک و غیرباربر مانند سوله‌های کوچک، سایبان‌ها، آلاچیق‌ها، گلخانه‌ها و کانکس‌ها
• اجرای خرپاهای سقف شیروانی و پوشش‌های سبک
• استفاده در بادبندهای فرعی، تقویت‌های غیرسازه‌ای و کلاف‌بندی‌های سبک
• ساخت چارچوب‌ها، نیم‌سازه‌ها و تجهیزات صنعتی سبک مانند فریم‌ها، پایه‌ها، رک‌ها، استندهای صنعتی و سازه‌های نمایشگاهی
• بازسازی ساختمان‌ها و پروژه‌های تعمیراتی
• پروژه‌هایی با محدودیت بار مرده و الزام به سبک‌سازی سازه

جدول وزن تیرآهن استاندارد در مقایسه با جدول وزن تیرآهن سبک

در این جدول، وزن تیرآهن‌های سبک در مقایسه با جدول استاندارد اشتال آورده شده است. این مقایسه به شما کمک می‌کند تا تفاوت وزن تیرآهن‌های استاندارد و سبک را مشاهده کرده و بهترین گزینه را بر اساس نیاز پروژه، هزینه حمل‌ونقل و قیمت تمام‌شده انتخاب کنید. اعداد داخل جدول وزن تقریبی شاخه‌های 12 متری هر کارخانه را نشان می‌دهد.

تفاوت تیرآهن سبک و سنگین چیست؟

تیرآهن‌های سبک و سنگین از نظر ظاهری شباهت زیادی به یکدیگر دارند، اما از نظر ضخامت مقاطع و وزن، تفاوت‌های قابل‌توجهی بین آن‌ها وجود دارد. این تفاوت‌ها می‌تواند بر میزان باربری تیرآهن، ایمنی سازه و نوع کاربری آن اثر مستقیم داشته باشد. در جدول زیر لیستی از تفاوت‌های تیرآهن سبک و سنگین قرار گرفته شده است: 

سبک‌ترین تیرآهن هاش کدام است؟

یکی دیگر از تیرآهن‌های سبک موجود در بازار، تیرآهن هاش است که در صنایع صنعتی و سنگین کاربرد گسترده‌ای دارد. در میان انواع مقاطع هاش، تیرآهن‌های HEA سبک‌ترین نوع محسوب می‌شوند؛ زیرا با مصرف فولاد کمتر و ضخامت پایین‌تر تولید می‌شوند و به همین دلیل وزن نهایی کمتری دارند. سبک‌ترین مقطع هاش موجود در بازار، HEA سایز 100 میلی‌متر است که در سازه‌های سبک‌تر، ستون‌های کم‌بار و پروژه‌هایی بکار می‌رود که نیاز به مقاطع اقتصادی‌تر دارند.

چطور تیرآهن سبک استاندارد را از تیرآهن غیراستاندارد تشخیص دهیم؟

سبک بودن تیرآهن به معنای بی‌کیفیت بودن آن نیست. در بسیاری از موارد، کارخانه‌ها با هدف کاهش انرژی تولید و ارائه قیمت‌های رقابتی، اقدام به تولید تیرآهن سبک می‌کنند. اما در صورتی که در فرآیند تولید به برخی شاخص‌های مهم توجه نشود، همین سبک بودن می‌تواند نشانه‌ای از عدم کیفیت باشد. بنابراین، برای تشخیص تیرآهن استاندارد از غیراستاندارد، باید موارد زیر را به‌دقت بررسی کنید.

• بررسی وزن شاخه: یکی از مهم‌ترین اقدامات برای تشخیص استاندارد بودن تیرآهن، بررسی وزن شاخه است. باید وزن شاخه را با جدول وزن کارخانه مقایسه کنید تا تطابق داشته باشد. هر کارخانه برای تیرآهن‌های سبک جدول وزنی ارائه می‌دهد.
• بررسی ضخامت بال و جان: بسیاری از تولیدکنندگان تیرآهن‌های سبک، ضخامت بال و جان را به صورت یکنواخت و مهندسی شده، کاهش می‌دهند. اما در تیرآهن‌های سبک غیر استاندارد، ضخامت در طول تیرآهن یکنواخت نیست که این می‌تواند مشکلاتی را ایجاد کند. 
• بررسی استانداردهای تولید: تیرآهن باید بر اساس استانداردها معتبر مانند DIN 1025 یا EN 10034 تولید شده باشد تا از مقاومت، استحکام و پایداری بالایی برخوردار باشد. اگر محصول هیچ نشانی از رعایت استاندارد نداشت، احتمالا سبک بودن آن غیرمجاز است.
• بررسی یکنواختی نورد و ظاهر سطح: این مقطع فولادی باید کاملا صاف، بدون موج، تاب‌خوردگی یا پیچیدگی باشد. همچنین سطح تیرآهن نباید پوسته‌پوسته، حفره‌دار یا دارای ترک‌های ریز باشد؛ زیرا هرگونه نقص سطحی می‌تواند نشان‌دهنده کیفیت پایین نورد یا مواد اولیه نامناسب باشد.

نکات مهم قبل از خرید تیرآهن سبک

در زمان خرید تیرآهن سبک، لازم است چند نکته مهم را بررسی کنید تا انتخابی دقیق و مطمئن داشته باشید. مهم‌ترین موضوع، توجه به نوع پروژه و میزان باربری مورد نیاز سازه است. تیرآهن سبک بیشتر برای سازه‌های سبک، سقف‌های شیروانی و سوله‌های کوچک کاربرد دارد و استفاده از آن در بخش‌هایی که باربری بالایی دارند، توصیه نمی‌شود. از سوی دیگر،  بررسی کیفیت نورد و یکنواختی سطح تیرآهن اهمیت زیادی دارد. این مقطع فولادی باید سطحی صاف و یکدست داشته باشد و از موج، تاب‌خوردگی یا اختلاف ضخامت در بال و جان برخوردار نباشد تا عملکرد آن دچار مشکل نشود. علاوه بر این، خرید تیرآهن سبک باید از برندهای معتبر و شناخته شده انجام شود؛ زیرا کارخانه و برند بر میزان کیفیت تاثیر می‌گذارند و تلرانس استاندارد را رعایت می‌کنند. همچنین، محل مصرف تیرآهن نیز باید مشخص باشد تا انتخاب سایز و وزن به‌درستی انجام شود و ایمنی و کارایی سازه تحت تاثیر قرار نگیرد.

بررسی قیمت تیرآهن سبک و تفاوت آن با تیرآهن استاندارد

به‌طور معمول، قیمت تیرآهن بر اساس وزن هر شاخه تعیین می‌شود؛ بنابراین اختلاف قیمت میان تیرآهن سبک و تیرآهن استاندارد، مستقیما به تفاوت وزن آن‌ها بستگی دارد. تیرآهن‌های سبک معمولا وزن کمتری نسبت به تیرآهن‌های استاندارد و سنگین دارند و در نتیجه با قیمت پایین‌تری عرضه می‌شوند. با این حال، باید توجه داشت که سبک بودن تیرآهن به معنای کاهش کیفیت فولاد نیست و این تفاوت قیمت بیشتر ناشی از میزان مصرف مواد اولیه در فرآیند تولید است. البته باید توجه داشت که فقط وزن نمی‌تواند بر قیمت این مقطع فولادی تاثیرگذار نیست و عوامل دیگر همچون برند کارخانه، کیفیت نورد، نوع تیرآهن و… نیز می‌توانند قیمت نهایی تیرآهن را تغییر دهند. بنابراین ممکن است دو تیرآهن با وزن نزدیک به هم به دلیل اعتبار برند و کیفیت از قیمت متفاوتی برخوردار باشند. 

قیمت تیرآهن

برای مقایسه دقیق قیمت‌ها، بررسی اختلاف وزن کارخانه‌ها و مشاهده نرخ روز این مقطع در بازار فولاد، به صفحه قیمت تیرآهن مراجعه کنید. 

آیا تیرآهن سبک برای همه پروژه‌ها مناسب است؟

تیرآهن سبک برای همه پروژه‌ها انتخاب مناسبی نیست و استفاده از آن باید بر اساس نوع پروژه، میزان باربری، دهانه‌ها و نقش تیرآهن در سازه انجام شود. در واقع زمانی استفاده از این تیرآهن سبک مزیت محسوب می‌شود که محل درست و متناسب با شرایط سازه بکار گرفته شود؛ در غیر این صورت منجر به ایجاد هزینه‌های اضافی، کاهش ایمنی و آسیب به سازه می‌شود. از این رو، در زمان انتخاب باید به مواردی همچون نوع سازه، نقش تیرآهن در سازه، میزان بار مرده و زنده و طول دهانه سازه توجه کرد و با توجه به نظر مهندس ناظر انتخاب انجام شود. 

راهنمای انتخاب تیرآهن: سبک بخرم یا سنگین؟

انتخاب نوع تیرآهن به طور مستقیم بر  ایمنی سازه، ظرفیت باربری و حتی هزینه‌های بلندمدت پروژه تاثیر می‌گذارد. در پروژه‌هایی که تیرآهن به عنوان عضو باربر اصلی سازه مانند  تیرهای اصلی ساختمان، ستون‌ها یا دهانه‌های بلند استفاده می‌شود، باید از تیرآهن سنگین که دارای ظرفیت تحمل بار بالاتری هستند و تغییر شکل کمی می‌دهند استفاده کرد.  اما در سازه‌های کم بار و سبک مانند سوله‌های سبک، سایه‌بان، انبارهای کوچک و سازه‌های موقت یا تقویتی، تیرآهن سبک هم گزینه مناسبی است و باعث کاهش وزن کلی سازه و هزینه‌ها شود. همچنین، برای بازسازی ساختمان‌های قدیمی نیز استفاده از این نوع تیرآهن گزینه قابل قبولی است. 

جمع‌بندی 

تیرآهن سبک به مقاطعی گفته می‌شود که وزن آنها کمتر از جدول اشتال است. اما سبک بودن به معنای بی‌کیفیت بودن تیرآهن نیست. سبک‌ترین تیرآهن‌ها در بازار به دلیل کاهش ضخامت جان و بال، استفاده از شمش با ترکیب متفاوت یا تغییر در فرآیند نورد تولید می‌شوند. برندهایی همچون جهان فولاد غرب، فولاد یزد (احرامیان)، پروفیل صنعت ماهان، صبح پارسیا و شاهین بناب تیرآهن‌های سبک را با کیفیت بالا تولید می‌کنند که در بسیاری از پروژه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. بررسی وزن واقعی کارخانه، کیفیت نورد، رعایت استاندارد تولید و مقایسه قیمت‌ها، مهم‌ترین معیارهایی هستند که به شما کمک می‌کنند سبک‌ترین تیرآهن بازار را درست، ایمن و اقتصادی انتخاب کنید.

سوالات متداول سبک‌ترین تیرآهن بازار: