سوله چیست؟ معرفی انواع سوله، مزایا و معایب آنها

-
دسته بندی
-
تاریخ انتشار۱۴۰۴/۰۵/۱۱
-
تاریخ بروزرسانی۱۴۰۴/۰۵/۱۱
-
بازدید156
-
دیدگاه ها0 دیدگاه
سولهها اغلب سازههایی فلزی با دهانه بلند و بدون ستون میانی هستند که با سرعت ساخت بالا، هزینه مقرونبهصرفه و انعطافپذیری زیاد، یکی از گزینههای مناسب برای بسیاری از پروژههای صنعتی، کشاورزی و… محسوب میشود. این سازه فلزی معمولا دارای ابعاد بزرگ و سقفهای شیبدار است که برای سالنهای صنعتی، کارگاهها، انبارها، دامداریها، سالنهای ورزشی یا کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرد. سولهها در انواع مختلف سوله خرپایی، سبک، سنگین، یو بی ام، قوسی و تیروبرقی ساخته میشوند که هر یک از ویژگیها و کاربردهای متفاوتی برخوردار هستند. در این مقاله از آهن صد، انواع سوله، ویژگیها، مزایا و کاربردهای آن به طور کامل مورد بررسی قرار میگیرند.
اجزای اصلی سوله از چه بخشهایی تشکیل میشود؟
ساخت یه سوله استاندارد، نیازمند استفاده از اجزا و قطعات مناسب است. سولهها معمولا از اجزای متفاوتی تشکیل شدهاند که هر یک تاثیر مستقیم بر میزان تحمل بارهای وارده اعم از وزن سازه، برف، باد و زلزله دارند. ستون، رفتر، پرلین زد و سی، سگراد، بادبند، والست، پوشش سقف و دیواره، پیچومهره و… از مهمترین اجزای تشکیل دهنده این سازه فلزی هستند که کیفیت و دوام سازه را تضمین میکنند. در ادامه، اجزای اصلی سوله و کاربرد هر یک به طور کامل بررسی شدهاند:
- ستونها: از مهمترین اجزای تشکیلدهنده سوله، ستونها هستند. ستونها معمولا به عنوان نگهدارنده عمودی در سوله کاربرد دارند که وظیفه انتقال بار به فونداسیون را بر عهده دارند. در نتیجه، ستونها باید از مقاومت بالایی برخوردار باشند تا بتوانند استحکام و ثبات سوله را تضمین کنند. معمولا برای ساخت ستونها از تیر ورق استفاده میکنند.
- رفتر: از دیگر اجزای مهم در سولهها، رفترها هستند. در واقع، تیرهایی که به صورت افقی به ستونها متصل میشوند را رفتر میگویند. وظیفه اصلی تیرها یا رفترها در سوله، تحمل بار سقف و انتقال آن به ستونها است. رفترها از پروفیلهای فولادی ساخته میشوند.
- پرلین (Z یا C): پروفیل زد و سی نیز در ساخت سقف و دیوار سوله مورد استفاده قرار میگیرند. پرلینها یا لاپهها به عنوان تیرهای فرعی در نظر گرفته شده و نقش مهمی در نگهداری ورقهای پوششی سقف و دیوار دارند. لاپهها معمولا دارای قیمت اقتصادی، وزن سبک و انعطفپذیری بالایی هستند؛ به همین دلیل در ساخت سوله مورد توجه بسیاری از سولهسازان قرار میگیرند.
- سگراد یا میل مهاربند سقفی: سگراد از دیگر اجزای اصلی تشکیلدهنده سوله است که با نام میل مهارهای سقفی نیز شناخته میشود. سگراد روی سقف نصب میشود و وظیفه اصلی آن انتقال نیرو به وسط سقف است. معمولا سگراد به صورت مورب بین لاپهها قرار میگیرد. کاربرد میل مهار سقفی، جلوگیر از پیچش و کمانش پرلینها و افزایش پایداری عرضی آنها است.
- بادبند: برای جلوگیری از لرزش یا نوسانات سازه در اثر باد یا زلزله از بادبند استفاده میشود. بادبندها مقاومت و پایداری بالایی در برابر نیروهای جانبی مانند باد و زلزله دارند که معمولا بین سقفها و ستونها مورد استفاده قرار میگیرد. عناصر اصلی بادبندها میلگرد، نبشی و ناودانی هستند.
- والپست: برای اتصال دقیق دیواره و سقف از والپستها استفاده میشود که به عنوان نگهدارنده دیوار شناخته میشود. وال پستها نقش مهمی در جلوگیری از ریزش و دفع نیروهای باد یا زلزله در سوله دارند که خود از اجزای متفاوتی تشکیل شدهاند.
- پوشش سقف و دیواره: از دیگر اجزای مورد نیاز برای تشکیل سوله، پوشش سقف و دیوار است. برای پوش سقف و دیوار معمولا از ورقهای فولادی گالوانیزه و رنگی استفاده میکنند که مقاومت بالایی در برابر خوردگی و زنگزدگی دارند.
- پیچ و مهره: برای اتصال دقیق و ایمن اجزای تشکیل دهنده سوله نیاز است تا از پیچ و مهره استفاده شود.
- فونداسیون: پی یا فونداسیون از مهمترین بخشها در ساخت سوله است که باید با دقت کامل انجام شود. وظیفه اصلی فونداسیون انتقال بارها به زمین است که میتواند در ابعاد، انواع و .. مختلفی ریخته شود.
علاوه بر موادی که گفته شد، آهن آلات دیگری نیز وجود دارند که در ساخت سوله تاثیرگذار هستند. انتخاب آهن آلات مناسب میتواند تاثیر مستقیمی بر ایمنی و کیفیت سازه داشته باشد. برای شناخت کامل آهن آلات مناسب برای ساخت سوله میتوانید مقاله “آهنآلات مورد استفاده در سوله سازی” را مطالعه کنید.
معرفی انواع سوله و کاربرد آنها
همانطور که گفته شد، سولهها میتوانند در انواع مختلفی ساخته شوند که هر یک برای کاربرد خاصی مناسب هستند. انتخاب سوله مناسب، تاثیر مستقیمی بر برآورد هزینههای نهایی پروژه دارد. پس برای داشتن انتخاب مطمئن و آگاهانه باید انواع سوله را بشناسید.
- سوله تیرورقی: یکی از قدیمیترین و متداولترین سولهها که در بسیاری از کاربردها مورد استفاده قرار میگیرد، سوله تیرورقی است. این سوله معمولا جزو سولههای سنگین محسوب میشود که از تیرآهن و ورقهای فولادی ساخته میشود. سولههای تیرورقی دارای سقف هشتی هستند و از طریق جوشکاری ساخته میشوند. هزینه ساخت بالا، وزن زیاد و محدود بودن دهانهی اجرا از معایب این نوع از سوله هستند. در مقابل، جابهجایی راحت و بازیافت قطعات از مزایای تولید سوله تیرورقی محسوب میشوند. سوله تیرورقی معمولا برای ساخت دامداری، سازههایی که نیاز به نصب سریع دارند و انبارداری مناسب است.
- سوله خرپایی: از دیگر انواع سوله که توجه بسیاری از مهندسان را به خود جلب میکند، سوله سبک خرپایی است. معمولا برای ساخت این سوله از ورق st37، پروفیلهای قوطی، لوله صنعتی یا نبشی، خرپا و پرلین زد، استفاده میشود. سوله خرپایی جزوه بهروزترین و سادهترین نوع ازسولهها محسوب میشود که با استفاده از جوشکاری و پیچومهره به یکدیگر متصل میشود. این سوله دارای وزن سبک، مقاومت و استحکام بالا، ایمنی زیاد در برابر زلزله، باد و… است. همچنین، به دلیل وزن سبکی که دارد، حمل و انتقال آن آسان است و محدودیتی در طراحی ندارد. از سوله خرپایی برای سالن همایش، نمایشگاه، کارگاهها، انبارها و کارخانجات استفاده میشود.
- سوله UBM: سوله یو بی ام یا قوسی از مدرنترین و جدیدترین نوع از سولهها است که با دهانه حدود 30 متر ساخته میشود. این سولهها معمولا از ورقهای گالوانیزه ساخته میشوند و با استفاده از دستگاهی به نام سمیر به یکدیگر متصل میشوند. سوله یو بی ام، دارای ساختار قوسی شکل، مقاومت بالا در برابر خوردگی، سرعت ساخت بالا و عایقبندی مناسب است که در ساخت سالنها ورزشی کاربرد دارد.
- سوله تک شیب: نوعی از سولهها که دارای سقف شیبدار به یک سمت هستند را سوله تک شیب میگویند. این سولهها معمولا برای کاربردهای سبک و ساده مانند انبارهای ساده، دامداری، گلخانه و… هستند که به دلیل ساختار ساده از هزینه پایینتری برخوردار هستند.
- سوله دو شیب: نوعی دیگر از سولهها که دارای سقفی با شیبهای متقارن هستند را سوله دو شیب میگویند. این سولهها معمولا دهانه 10 تا 30 متر دارند و از ورق ST37، پرلین Z و C و نبشی برای ساخت آن مورد استفاده قرار میگیرند. سولههای صنعتی، کارخانه تولید، سوله ورزشی، سالن کشاورزی و انبار کالا یا مواد اولیه از کاربردهای سوله دو شیب هستند.
مزایا و معایب سولهها به زبان ساده
علاوه بر کاربردهای زیادی که سولهها در صنایع و پروژههای مختلف دارند، از برخی از مزایا و معایب نیز برخوردار هستند. بررسی این مزایا و معایب میتواند به سولهسازان و خریداران کمک کند تا انتخابی مطمئن و آگاهانه داشته باشند. در ادامه مزایا و معایب سولهها بیان شده است.
مزایا: سوله صنعتی، سبک، سنگین و… از مزایای زیادی برخوردار هستند که عبارتند از:
- سرعت اجرا بالا: یکی از مهمترین مزایای استفاده از سولهها، سرعت اجرای بالا است. به دلیل اینکه بسیاری از اجزای سوله در کارخانه ساخته میشود و نصب آنها آسان است؛ معمولا اجرا و ساخت آنها زمان زیادی نمیبرد.
- صرفهجویی در هزینه: از دیگر مزایای سولهسازی، صرفهجویی در هزینهها است. هزینه مصالح، قالببندی، آرماتوربندی و بتنریزی در سازههای بتنی نسبت به سولههای فلزی بالاتر است. زیرا، در ساخت این سازههای فلزی از مصالح و فلزاتی استفاده میشود که هزینه پایینتر دارند.
- طول عمر بالا: به طور معمول، سولهها با استفاده از مصالح با دوام ساخته میشوند که دارای ساختاری محکم، مقاوم و پایدار هستند. به همین علت، در برابر شرایط آبوهوایی نامناسب از مقاومت بالایی برخوردار هستند و طول عمر بالایی دارند.
- قابلیت جابهجایی آسان: از آنجا که اجزای سوله در کارخانه ساخته شده و رنگ میشوند، جداسازی و مونتاژ آنها نسبتا آسان است. از این رو، قابلیت جابهجایی دارند.
- سازگاری با محیط زیست: از دیگر مزایای استفاده از سوله، سازگاری با محیط زیست است. بسیاری از اجزای به کار رفته در ساخت سوله قابل بازیافت هستند و میتوان آنها را پس از پایان عمر مفیدشان، بازیافت و مجددا استفاده کرد.
- امکان نصب در مناطق دورافتاده: از آنجا که سولهها اجزای از پیشساخته شده دارند و جابهجایی آنها آسان است؛ امکان نصب در مناطق دورافتاده را نیز دارند.
معایب: در کنار مزایا، ساخت سوله از معایبی نیز برخوردار است که برای داشتن انتخابی مقرونبهصرفه باید به طور کامل مورد بررسی قرار بگیرند. مهمترین معایب استفاده از این سازههای فلزی، به شرح زیر هستند:
- لرزش در برابر باد شدید: از آنجا که بسیاری از سولهها سبک و بلند هستند، نسبت به سازههای بتنی در برابر نیروهای جانبی مانند بادهای شدید، لرزش و نوسان دارند.
- محدودیت در ابعاد دهانه: در برخی از سولهها مانند تیرورقی، محدودیت در داشتن دهانه خیلی بزرگ وجود دارد و برای داشتن دهانههای بزرگ نیاز است تا از ستونهای میانی استفاده شود.
- نیاز به دقت بالا در طراحی: از دیگر معایب سولهها، نیاز به دقت در طراحی است. سولهها عمدتا از ورقهای فولادی، تیرآهن، پروفیلها و… ساخته میشوند که اگر طراحی و ساخت مطابق با مهندسی دقیق و آییننامهها نباشد، امکان نشست یا شکست سوله وجود دارد و منجر به ایجاد هزینههای اضافی میشود.
- وابستگی به قیمت آهن و دلار: وابستگی برآورد هزینههای سوله به قیمت دلار و آهن از دیگر معایب سوله است. قیمت اجزای تشکیل دهنده سوله مانند ورق سوله، پروفیل زد، پیچومهره و اتصالات وابسته به قیمت دلار هستند. به گونهای که هر گونه تغییر در قیمت نرخ ارز و دلار میتواند به طور مستقیم بر قیمت ورق سوله، اتصالات، پیچومهره و … تاثیر گذار باشد و برآورد هزینه دقیق در پروژهها را با مشکل روبهرو کند.
مراحل ساخت یک سوله از صفر تا صد
ساخت و طراحی سوله از اهمیت بالایی برخوردار است و میتواند تاثیر مستقیم بر ایمنی و برآوردهای مالی داشته باشد. از این رو، نیاز است تا مراحل ساخت سوله را به طور کامل مورد بررسی قرار دهید. در ادامه، مراحل ساخت این سازه فلزی از صفر تا صد قرار گرفته است.
- مشخص کردن نوع سوله: در ابتدا باید نوع سوله را توجه به نیاز خود مشخص کنید. از آنجا که سولهها در انواع مختلف مانند صنعتی، سبک، سنگین، جرثقیلدار، ورزشی، دامداری و … طراحی میشوند، باید نوع سوله را با توجه به کاربری آن مشخص کنید. برای انتخاب دقیق و اصولی میتوانید از یک متخصص و سولهساز کمک بگیرید.
- بررسی زمین ساخت سوله: پس از مشخص شدن نوع کاربری سوله، باید زمین مورد نظر با توجه به نیازهای کارفرما بهطور کامل بررسی شود تا مشخص گردد که آیا قابلیت ساخت سوله را دارد یا خیر.
- طراحی سازه: در این مرحله، باید نقشه طراحی سازه با توجه به الزامات و آییننامههای مهندسی، خواسته کارفرما و کاربرد سوله انجام شود. ارتفاع، دهانه و جرثقیل سوله از مههمترین عواملی هستند که در طراحی نقشه تاثیر مستقیم میگذارند. تعیین ابعاد، نورگیر، فضاهای داخلی، محاسبه نیروهای وارده و توجه به شرایط اقلیمی از جمله مواردی هستند باید در طراحی سازه مورد بررسی قرار گیرند. این طراحی باید دقیق باشد، زیرا اثر مستقیم بر فرآیند ساخت دارد.
- برآورد هزینه متریال و خرید آهنآلات: در این مرحله باید برآورد دقیقی از هزینهی متریال و آهنآلات انجام شود. باید لیست دقیقی از آهن آلات مورد نیاز برای ساخت سوله و میزان فولاد مصرفی تهیه شود تا با توجه به آن برآورد درستی از میزان هزینه مورد نیاز انجام شود. البته، هزینهای که به دست میآید تقریبی است و ممکن از با توجه به شرایط بازار تغییر کند.
- اجرای فونداسیون: پس از تعیین نوع سوله، زمین و برآورد متریال و خرید آهن آلات، تیم اجرایی زمین را ارزیابی کرده و در صورت نیاز عملیات خاکبرداری و خاکریزی انجام میشود. سپس، پایههای بتن و آرماتور ساخته شوند. در این مرحله، زمین آمادهسازی شده، بتنریزی انجام میگیرد، بولیتها کار گذاشته و صفحهستونها در محل دقیق نصب میشوند.
- ساخت فریمها و ستونها: پس از آن، باید فریمها و ستونهای اصلی ساخته شود. در این مرحله، تیرها، ستونها، مهاربندها و سایر اجزای سازهای بر اساس نقشههای طراحی تولید میشوند. در ابتدا، طبق نقشه با استفاده از دستگاه CNC یا گیوتین، ورقها با دقت بالا برش میخورند، تیرها و ستونها مطابق با استانداردها، جوشکاری میشوند و محل پیچومهره روی قطعات سوراخکاری میشود.
- حمل و نصب در محل پروژه: در این مرحله، فریمها و ستونهای آماده باید به محل پروژه حمل شوند. بیسپلیتها روی فونداسیون نصب شده و ستونها با جرثقیل روی آن قرار میگیرند و با پیچومهره ثابت میشوند.
- پوشش سقف و دیوار: پس ساخت اسکلت اصلی، بدنه و سقف سوله با ورق کرکره گالوانیزه یا ساندویچ پانل پوشانده میشود. همچنین، سایر اجزای مورد نیاز از جمله، نورگیر، پنجره، هواکش یا آبروها نصب میشوند و پروژه تکمیل میشود.
چه عواملی بر قیمت نهایی سوله تأثیر دارند؟
ساخت سوله نیز تحت تاثیر مجموعهای از عوامل قرار دارد که بررسی آنها میتواند بر برآورد هزینههای نهایی اثر داشته باشد. مهمترین عواملی که بر قیمت نهایی سوله تاثیر دارند، عبارتند از:
- قیمت روز آهن آلات: یکی از مهمترین عواملی که بر قیمت نهایی سوله تاثیر مستقیم دارد، قیمت روز آهن آلات است. ورق سیاه، تیرآهن، ورق کرکره، پروفیل زد، سی و… از جمله آهن آلاتی هستند که در ساخت سوله مورد استفاده قرار میگیرند و با هر گونه تغییر قیمت آنها، برآورد قیمت نهایی سوله نیز تغییر میکند.
- نوع سوله: از دیگر فاکتورهای موثر بر قیمت تمام شده سوله، نوع آن است. سولهها انواع مختلف مانند قوسی، ستون مشترک، تک شیب، خرپایی، تیرورقی، سبک، سنگین و … در بر میگیرند که هر یک از ویژگیهایی برخوردار هستند که بر اساس این ویژگیها، هزینه ساخت آنها متفاوت خواهد بود.
- طراحی و متراژ: هرچه دهانه، ارتفاع یا طول سوله بیشتر باشد، وزن اسکلت سوله نیز بیشتر میشود و به مصالح بیشتری برای ساخت نیاز است. از این رو، طراحی و متراژ میتواند بر قیمت نهایی سوله تاثیرگذار باشد.
- نوسانات قیمت دلار: با توجه به اینکه قیمت دلار به طور مستقیم بر قیمت جهانی فولاد اثر دارد؛ هرگونه نوسان دلار و نرخ ارز میتواند به سرعت بر قیمت اجزای تشکیلدهند و آهنآلات مورد نیاز تاثیرگذار است. در نتیجه، میتواند برآورد قیمت نهایی سوله را تغییر دهد.
- موقعیت جغرافیایی و حملونقل: از دیگر موارد تاثیرگذار بر هزینههای نهایی سوله، موقعیت جغرافیایی و حملونقل است. میزان فاصله از پروژه تا کارخانه، منجر به افزایش کرایه حمل سازه و ورق میشود. همچنین، شرایط اقلیمی و محیطی مانند برف، باران، زلزله و… منجر به مقاوم سازی و افزایش وزن سازه میشود و هزنیههای نهایی سوله را نیز افزایش میدهد.
اشتباهات رایج در انتخاب یا ساخت سوله
در زمان انتخاب و ساخت سوله، اشتباهات رایجی وجود دارند که میتوانند منجر به افزایش هزینهها و کاهش عمر مفید سازه شوند. بررسی این اشتباهات در مرحله طراحی میتواند از بروز مشکلات و هزینه اضافی جلوگیری کند.
- یکی از مهمترین اشتباهاتی که معمولا اتفاق میافتد، انتخاب نادرست نوع سوله است. هر سوله برای کاربرد خاصی مورد استفاده قرار میگیرد؛ به همین علت باید با توجه به نوع کاربری و پروژه، سوله مناسب را انتخاب کرد. به عنوان مثال، برای ساخت یک انبار سبک به جای استفاده از تیرورقی سنگین، باید از سوله خرپایی سبک با هزینه کمتر استفاده کرد.
- از دیگر اشتباهات رایج که هزینههای زیادی را در پی دارد، انتخاب آهن آلات بی کیفیت برای ساخت سوله است. استفاده از ورق، تیرآهن و … بیکیفیت میتواند منجر به کاهش ایمنی و طول عمر سازه شود.
- محاسبه نادرست وزن جرثقیل سقفی یا بارهای وارد بر سوله، از دیگر مشکلات و چالشهایی هستند که میتواند ساختسوله را با مشکل روبهرو کند. اگر بارهای وارده به سوله به درست و دقیق محاسبه نشوند، سازه از امنیت بالایی برخوردار نیست و ممکن است با هر گونه باد، برف، زلزله و… آسیب ببیند.
- طراحی اشتباهی شیب سقف نیز میتواند سوله را با چالشهایی روبهرو میکند. به عنوان مثال شیب کمتر از استاندارد برای مناطق بارانی باعث آبگرفتگی سقف میشود.
- زیرسازی و فونداسیون نامناسب یا استفاده از نقشه طراحی غیراستاندارد، در مناطق با خاک سست، مشکلاتی نظیر نشست را به وجود میآورد.
چگونه بهترین نوع سوله را برای پروژهتان انتخاب کنید؟
برای انتخاب بهترین نوع سوله برای پروژه، در ابتدا باید نوع کاربری آن را مشخص کنید. سولهها در انواع مختلفی ساخته میشوند که هر یک از هزینه و کاربرد متفاوتی برخوردار هستند. به عنوان مثال، برای انبارهای ساده، از سوله خرپایی سبک استفاده میشود که هزینه کمتری دارد. پس از مشخص کردن نوع کاربری، باید میزان بودجه مشخص شود. بودجه تاثیر مستقیم در انتخاب مصالح، طراحی و حتی نوع سوله اثرگذار است. علاوه بر این، باید به آبوهوا و موقعیت جغرافیایی پروژه نیز توجه کافی داشت؛ زیرا میتواند تاثیر مستقیم بر مراحل ساخت داشته باشد. در مناطق برفگیر یا زلزلهخیز، انتخاب سازه باید با مقاومت بالا و طراحی ضد زلزله انجام شود.
چرا آهن آلات مورد نیاز ساخت سوله را از آهن صد بخریم؟
آهن صد یکی از بازرگانیهای معتبر برای خرید انواع آهن آلات مورد نیاز برای ساخت سوله است. این بازرگانی انواع آهنآلات سولهسازی از جمله پروفیل زد و سی، ورق کرکره، ورق رنگی، ورق سیاه، تیرآهن و… را با قیمتهای رقابتی ارائه میدهد. همچنین، اگر در انتخاب نوع سوله و متریال مورد نظر برای ان تردید داشتید، میتوانید از مشاوره تخصصی مشاوران و کارشناسان این مجموعه بهره ببرید. به علاوه، امکان ارسال مقاطع فولادی به سراسر کشور با قیمت مناسب نیز فراهم کرده است.
نتیجه گیری
سوله نوعی سازه با سقف شیبدار و بدون ستون میانی است که سرعت ساخت بالا و هزینه مقرون به صرفه برخوردار است. این سازههای فلزی در انواع مختلفی ساخته میشوند که هر یک از ویژگی، مزایا و معایب خاص خود برخوردار هستند. برای ساخت سولهای با امنیت بالا باید تمامی مراحل ساخت با دقت بالا و با استفاده از مصالح با کیفیت و مرغوب انجام شود.
سوالات متداول سوله چیست: