ورق رنگی چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

ورق رنگی یکی از محصولات پرکاربرد در صنایع فولادی است که از ورق‌های گالوانیزه با پوشش رنگی مقاوم تشکیل شده است. این ورق به دلیل پوشش محافظتی که دارد، در برابر زنگ‌زدگی و خوردگی بسیار مقاوم است و برای بسیاری از صنایع از جمله خودروسازی، لوازم خانگی، ساختمان سازی و تولید کانتینر مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما این ورق‌ها چه ویژگی‌هایی دارند و چرا استفاده از آن‌ها رو به افزایش است؟ در این مقاله آهن صد، به بررسی ویژگی‌ها، مشخصات فنی و انواع ورق رنگی می‌پردازیم. 

ورق رنگی چیست؟ 

نوعی از ورق‌های گالوانیزه که با لایه‌ای از رنگ الکترواستاتیکی یا پوشش پلیمری خاص پوشانده شده‌اند، ورق رنگی نامیده می‌شوند. این ورق‌ها در 15 رنگ مختلف با طرح‌های متنوع به بازار عرضه می‌شود و به دلیل پوشش رنگی خاصی که دارند، از مقاومت، استحکام و طول عمر بالایی برخوردار هستند. ورق‌های رنگی معمولا برای ساخت انواع سقف‌های شیروانی، ویلا، سوله و زیباسازی ساختمان‌ها استفاده می‌شوند. همچنین، در برابر دما و شرایط جوی نامناسب از پایداری خوبی برخوردار هستند و برای زیباسازی برخی از محیط‌ها بکار می‌روند. در ادامه، مشخصات فنی و انواع ورق رنگی را برای آشنایی بیشتر با این محصول بیان می‌کنیم. 

مشخصات فنی ورق‌های رنگی

برای استفاده بهینه از ورق‌های رنگی، آشنایی با مشخصات فنی آنها ضروری است. مهم‌ترین مشخصات فنی که باید مورد توجه قرار بگیرند، شامل ضخامت، ابعاد و وزن ورق‌ها می‌شود. ورق‌های رنگی معمولا دارای ضخامت 0.2 تا 1.25 میلی‌متر و عرض 1000 و 1250 میلی‌متر هستند که در سه حالت رول، شیت و فرمینگ به بازار عرضه می‌شوند. طول این ورق‌ها بسته به نیاز مشتری و پروژه، می‌تواند متفاوت باشد. متداول‌ترین ضخامت‌های ورق‌های رنگی که در بسیاری از صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرند، ورق‌هایی با ضخامت 0.2 تا 0.7 میلی‌متر است که هر چه ضخامت این ورق‌ها بیشتر باشند، وزن بیشتری دارند و از مقاومت بیشتری در برابر عوامل محیطی برخوردار هستند. 

تاریخچه ورق رنگی در ایران

ورق‌های رنگی برای اولین بار در سال 1397، توسط کارخانه فولاد مبارکه اصفهان با همکاری برخی از شرکت‌های لوازم خانگی تولید و به بازار عرضه شدند. این ورق‌ها در ابتدا با نام High Gloss شناخته شدند و در ساخت لوازم خانگی مانند یخچال و ماشین لباسشویی مورد استفاده قرار گرفتند. اما پس از چند سال، شرکت‌های دیگر مانند هفت الماس قزوین و فولاد بهمن شروع به تولید ورق‌های رنگی در ابعاد و ضخامت‌های متفاوت کردند و بخش از نیاز بازار برای این محصول توسط این کارخانه‌ها تامین شد. با رشد و تولید بیشتر این محصول توسط کارخانه‌های متفاوت در انواع مختلف، ایران توانست جایگاه ویژه‌ای برای تولید این ورق‌ها در بازار پیدا کند.

فرآیند تولید ورق رنگی

از آنجا که این ورق‌های رنگی در واقع نوعی ورق گالوانیزه محسوب می‌شوند، برای تولید این ورق ابتدا باید ورق گالوانیزه تولید شود. سپس، با لایه‌ای از رنگ پوشانده شود.  به طور کلی می‌توان گفت، فرآیند تولید ورق رنگی شامل دو مرحله اصلی تشکیل می‌شود: تولید ورق گالوانیزه و رنگ‌آمیزی آن. 

1. مراحل آماده سازی ورق گالوانیزه: برای تولید ورق گالوانیزه، ابتدا ورق‌های فولادی به اندازه‌های مشخص برش داده می‌شوند و سپس سطح آن تمیز شده تا هرگونه آلودگی، زنگ‌زدگی و روغن از بین برود. در مرحله بعد سطح ورق‌ها با روش غوطه‌ور کردن در حمام مذاب، با لایه‌ای از روی پوشیده می‌شود. در آخر، برای خنک سازی قرار می‌گیرند. 
2. رنگ‌آمیزی ورق گالوانیزه: پس از آماده سازی ورق‌های گالوانیزه، برای تبدیل آنها به ورق‌های رنگی سطح آنها با پوششی از رنگ به روش‌های مختلف پوشانده می‌شود. از جمله روش‌های موجود برای رنگ آمیزی ورق‌ها شامل الکترواستاتیک، اسپری و غلتک هستند. رنگ آمیزی به روش الکترواستاتیک از رایج‌ترین نوع از روش‌های رنگ آمیزی‌ها است که پودر رنگ با استفاده از بار الکتریکی به سطح ورق جذب می‌شود که رنگ آمیزی از کیفیت خیلی بالایی برخوردار است. در روش اسپری و غلتک، رنگ مایع با استفاده از غلتک روی سطح ورق اعمال می‌شود و سپس در کوره پخت می‌شود که معمولا از سرعت بالایی برخوردار است. این پوشش ایجاد شده روی ورق‌ها، علاوه‌بر اینکه از ورق برابر خوردگی محافظت می‌کند، ظاهری زیبا و جذاب به ورق نیز می‌بخشد.  

انواع ورق‌های رنگی

همانطور که گفته شد، این ورق‌ها در انواع زیادی تولید می‌شوند که می‌توان آنها را به چند دسته تقسیم‌بندی کرد. هر یک از این دسته‌ها از ویژگی‌ها و مزایای خاصی برخوردار هستند که در ادامه هر دسته توضیح داده می‌شوند. 

انواع ورق رنگی بر اساس شکل و طرح:

• ورق شادولاین: از پرکاربردترین و پرفروش‌ترین نوع از ورق‌های گالوانیزه رنگی، ورق شادولاین است که دارای طرح‌های مختلفی است. این ورق از کیفیت بالا، وزن کم، ظاهری زیبا و قیمت مقرون‌به‌صرفه برخوردار است؛ به همین دلیل در بسیاری از پروژه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.  
• ورق سفال پالرمو: از دیگر انواع ورق‌های رنگی که شبیه به سقف‌های سفالی طراحی شده‌اند، ورق سفال پالرمو نامیده می‌شود. این ورق‌ها از وزن کمتری نسبت به سفال‌های طبیعی برخوردار هستند و مقاومت بیشتری در برابر ضربه و شرایط جوی نامناسب دارند. 
• ورق ژنوا: از دیگر فرمینگ‌های رنگی، ورق ژنوا است که شباهت زیادی به ورق سفال پالرمو دارد. این ورق دارای موج‌های ملایم‌تر و یکنواخت‌تری دارد و در برابر رطوبت هوا و باران از مقاومت بسیار بالایی برخوردار است. 
• ورق ذوزنقه‌ای: از قدیممی‌ترین نوع از ورق‌های رنگی، ورق ذوزنقه‌ای است که طرح ذوزنقه‌ای بر سطح خود دارد. این ورق از استحکام و مقاومت بالایی در برابر فشار و بار برخوردار است و برای ساخت سقف‌های سوله‌ای و ساختمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. 
• ورق سینوسی یا کرکره‌ای: آخرین نوع از ورق‌های رنگی که دارای امواجی منظم و گرد هستند، ورق‌های کرکره‌ای نامیده می‌شوند. این ورق‌ها که به شکل کرکره هستند، به تخلیه سریع آب باران کمک می‌کنند و برای ساخت سقف‌های شیروانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. 

انواع ورق رنگی بر اساس نوع پوشش رنگ: ورق‌های رنگی می‌توانند چهار نوع پوشش پلی‌استر، پلی‌اورتان، پلی‌وینیل کلراید و اپوکسی داشته باشند.

• پلی استر: از متداول‌ترین نوع پوشش‌های رنگی، پلی استر است که در برابر اشعه UV و شرایط جوی نامناسب، مقاومت بالایی دارد. این پوشش برای محیط‌های داخلی و مناطقی با شرایط جوی معمولی استفاده می‌شود. 
• پلی اورتان: از دیگر نوع از پوشش‌های ورق رنگی، پلی اورتان است که مقاومت بالاتری نسبت به پلی استر دارد. این پوشش در برابر مواد شیمیایی و خورنده، پایدار است و در محیط‌های مرطوب از طول عمر و انعظاف‌پذیری بیشتری برخوردار است. 
• پلی‌وینیل کلراید: این پوشش دارای خاصیت ضد‌آب است و معمولا برای محیط‌های ساحلی که نیاز به استحکام بالا دارند مورد استفاده قرار می‌گیرند. 
• اپوکسی: ورق‌های رنگی با پوشش اپوکسی از طول عمر و استحکام بالایی در شرایط صنعتی برخوردار هستند و معمولا در صنایع نفت، پتروشیمی و کارخانجاتی که در معرض تماس مستقیم با مواد شیمیایی هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرند. 

انواع ورق رنگی براساس نوع عرضه به بازار: ورق‌های رنگی می‌تواند به صورت رول، شیت و فرمینگ به بازار عرضه شوند.

• ورق رول: ورق‌های رول به صورت کلاف هستند و برای کارخانه‌ها و صنایعی که نیاز به برش ورق در ابعاد مختلف دارند مناسب است. 
• ورق شیت: ورق‌های شیت،